Informazzjoni fuq l-H1N1 għal Intraprizi u nies li jhaddmu

L-H1N1 hu virus ġdid tal-influwenza li kien msemmi ‘swine flu’ għaliex mit-testijiet li saru intwera li bosta ‘genes’ tal-virus kienu jixbħu dawk li ssoltu jinstabu fil-ħnieżer fl-iStati Uniti.  

X’inhuma s-sinjali u sintomi tal-virus fil-bniedem?

Is-sintomi tal-virus H1N1 fil-bniedem jixbħu ħafna lil dawk tal-influwenza staġjonali, u fosthom hemm deni iktar minn 38.5C/100F, sogħla, griżmejn muġuġħin, flissjoni jew mnieħer blukkat, uġiegħ fil-ġogi, uġiegħ ta’ ras, bard u għejja. Bosta nies li mardu bl-H1N1 kellhom ukoll dardir, remettar u problemi bil-musrana. Bħal ma jiġri fl-influwenza staġjonali, kumplikazzjonijiet li jirrikjedu kura fl-isptar, u xi drabi anke mwiet, ġraw minħabba l-marda ikkawżat minn dan il-virus.

 Kif jinfirex il-virus H1N1?

Huwa maħsub li l-virus H1N1 jinfirex bl-istess mod tal-influwenza tas-staġun. Dan jinfirex minn persuna għal oħra meta xi ħadd marid jagħtas jew jisgħol qrib persuna f’saħħitha. Xi drabi n-nies jimirdu meta jmissu oġġett li fuqu jkun hemm il-virus, u mbagħad imissu mneħirhom jew ħalqhom.

Għal kemm żmien tista’ persuna marida tinfetta lil oħrajn?   

Saru studji li urew li l-bnedmin jistgħu jgħaddu l-virus lil ta’ madwarhom minn ġurnata qabel ma jiżviluppaw is-sintomi sa sebat ijiem wara li jimirdu.  

X’jista’ jagħmel min iħaddem biex jipproteġi lill-ħaddiema?

• Ħeġġeġ lil ħaddiema morda biex jibqgħu id-dar il-bogħod mill-post tax-xogħol, u kun flessibli fejn tista’ fuq il-leave..
• Ħeġġeġ iġjene fil-post tax-xogħol billi jintwrew avviżi li jfakkru lil ħaddiema dwar ħasil tal-idejn u x’għandhom jagħmlu meta jisgħolu jew jagħtsu.
• Agħti istruzzjonijiet ċari bil-kitba/email dwar l-influwenza A (H1N1) f’lingwaġġ li jinftiehem minn kull ħaddiem. Ikkollabora mat-tobba tas-Sanita’ sabiex dawn ikunu jistgħu jagħtu informazzjoni dettalljata u friska. 
• Pprovdi faċilitajiet għal-ħasil tal-idejn u garżi tal-alkohol (wipes) f’postijiet bħal lobbies, kurituri, u l-kamra l-baxxa.
• Pprovdi tissues, xugamani li jintremgħu u disinfettanti sabiex il-ħaddiema jkunu jistgħu iżommu l-post tax-xogħol nadif, kif ukoll dustbins għall-użu tagħhom
• Sar studju li were li l-virus tal-influwenza jibqa’ ħaj, fuq uċuh bħal mwejjed, u jista’ jinfetta l-bnedmin  sa 8 sigħat wara li jiġi depożitat. Biex tnaqqas iċ-ċans li jinfirex l-influwenza A (H1N1), ddisinfetta l-uċuh li jintmessu ta’ spiss fuq il-post tax-xogħol, bħal kompjuters, mwejjed, pumi tal-bibien billi dawn jiġu mnaddfa b’disinfettant skond l-istruzzjonijiet fuq il-prodott.

X’jistgħu jagħmlu l-ħaddiema sabiex inaqqsu l-firxa tal-influwenza A (H1N1) fuq il-post tax-xogħol?

• Ibqa’ d-dar jekk tħossok marid. Jekk għandek sintomi tal-influwenza, ibqa’ d-dar għal sebat ijiem jew inkella meta tkun bla sintomi għal 24 siegħa – għandu jintagħżel l-itwal perjodu. Dan jgħin biex ma tinfettax nies oħra u xxerred il-virus.
• Ħaddiema mhux morda li għandhom membru tal-familja marid id-dar xorta waħda għandhom imorru x-xogħol bħas-soltu. Jekk ikollhom sintomi, jinfurmaw lil min iħaddem u jibqgħu id-dar. Jekk ibagħtu minn xi mard kroniku, jew huma nisa tqal, għandhom jieħdu parir mingħand it-tabib għax jista’ jkun il-każ li jkollhom bżonn ta’ antivirals
• Agħtti ħalqek u mnieħrek b’tixxju meta tisgħol jew tagħtas, u wara armi t-tixxju fiż-żibel.  
• Aħsel idejk ta’ spiss bis-sapun u ilma, speċjalment wara li tisgħol jew tagħtas. Tista’ tuża wkoll garza bl-alkohol.
• Evita li tmiss l-għajnejn, l-imnieħer jew il-ħalq. Il-mikrobi jinfirxu b’hekk.
• Evita kuntatt ma nies morda. Jekk tissuspetta li kont f’kuntatt ma xi ħadd marid bl-influwenza H1N1, tista’ tmur ix-xogħol normali, iżda żomm għajnejk miftuħa għas-sintomi kuljum, u jekk timrad, ċempel lil min iħaddem u ibqa’ d-dar.

Tmexxija f’każ ta’ espożizzjoni tal-ħaddiema għal H1N1 fuq il-post tax-xogħol

X’għandek tagħmel meta ħaddiem jigi għax-xogħol b’sintomi tal-influwenza meta fil-komunita’ ikun hemm influwenza A (H1N1).

• Qiegħed lil ħaddiem f’kamra waħdu.
• Jekk ikollu bżonn imur f’post ħdejn ħaddiema oħra, għandu jgħatti ħalqu u mnieħru b’tixxju meta jagħtas/jisgħol, jew jilbes maskra tal-wiċċ.
• Avża lil min iħaddem.
• Ibgħat lil ħaddiem id-dar mill-iktar fis possibbli.
• Ċempel l-emerġenza jekk il-persuna marida tiżviluppa sintomi allarmanti.
• Aċċerta ruħek lil l-ħaddiem marid jibqa’ d-dar  għal 7 ijiem wara li bdew is-sintomi, jew wara li jkun ilu 24 siegħa bla sintomi – għandu jintagħżel l-itwal żmien.

X’għandek tagħmel dwar sħab ħaddiem li hemm suspett dwaru, jew hu każ konfermat ta’ influwenza A (H1N1)?

• Spjega lil ħaddiema li kienu esposti għal ħaddiem li jaħdem qrib tagħhom li ġie konfermat/probabbli/suspettat li għandu H1N1 waqt li l-marda tkun tista tittieħed.
• Saqsi lil ħaddiema biex jiċċekkjaw lilhom infushom regolarment għas-sintomi.
• Agħti parir lill-ħaddiema sabiex jieħdu parir mingħand it-tabib tagħhom dwar xi kura partikolari li jista’ jkun hemm bżonn jekk ikunu tqal, jew għandhom xi mard kroniku bħal zokkor, problemi tal-qalb jew pulmun, u asthma.

Dwar ħaddiema nisa tqal b’suspett ta’ Influwenza A (H1N1)

Nisa tqal infettati għandhom riskju ikbar ta’ kumplikazzjonijiet, u għalhekk għandhom ifittxu t-tabib tagħhom meta jħossuhom morda.